Κυριακή, 9 Απριλίου 2017

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΒΑΪΩΝ

Την Κυριακή των Βαΐων, σε ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όλοι οι ναοί στολίζονται με κλαδιά από βάγια, από φοίνικες, δηλαδή ή από άλλα νικητήρια φυτά, όπως δάφνη, ιτιά, μυρτιά και ελιά. Μετά τη λειτουργία μοιράζονται στους πιστούς. Η εκκλησία μας καθιέρωσε το έθιμο αυτό από τον 9ο αιώνα.


Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, στα Ιεροσόλυμα, ο επίσκοπος έμπαινε στην πόλη αναπαριστάνοντας το γεγονός, ενώ στα βυζαντινά γίνονταν «ο περίπατος του αυτοκράτορα», από το Παλάτι προς τη Μεγάλη Εκκλησία. Στη διαδρομή αυτή, ο αυτοκράτορας μοίραζε στον κόσμο βάγια και σταυρούς και ο Πατριάρχης σταυρούς και κεριά. Με τα βάγια οι πιστοί στόλιζαν τους τοίχους των σπιτιών και το εικονοστάσι τους.

Δυνάμεις ιαματικές και αποτρεπτικές, μαζί με τις γονιμοποιές, αποδίδονταν στα βάγια και γι αυτό έπρεπε μετά την εκκλησία όλα να τα «βατσάσουν», για το καλό. Τα δέντρα, τα περβόλια, τα κλήματα, τις στάνες, τα ζώα, τους μύλους, τις βάρκες. Από ένα κλαδάκι κρεμούσαν στα οπωροφόρα, για να καρπίζουν και στα κηπευτικά, για να μην τα πιάνει το σκουλήκι. 

«Μέσα βάγια και χαρές, όξω ψύλλοι, κόριζες!» Όλα εξαφανίζονταν από τα σπίτια μόλις μπαίναν τα βάγια. Κρατούσαν την πρώτη θέση στο εικονοστάσι και μ’ αυτά «κάπνιζαν» οι γυναίκες τα παιδιά για το «κακό το μάτι».

Και σήμερα, όπως απαιτεί το έθιμο, όλες οι εκκλησίες στολίζονται με δαφνόφυλλα ή βάγια, ενώ μετά τη λειτουργία ο παπάς ευλογεί και δίνει στους πιστούς σταυρούς από βάγια για να τους βάλουν στα εικονίσματα ή όπου αλλού χρειάζονται προστασία. Επίσης, την Κυριακή των Βαΐων είναι έθιμο όλοι να τρώνε ψάρι.

ΤΑ «ΒΑΓΙΟΧΤΥΠΗΜΑΤΑ» ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ
Τα παλιότερα χρόνια προμήθευαν τα βάγια στις εκκλησίες τα νιόπαντρα ζευγάρια της χρονιάς ή οι νιόπαντρες γυναίκες, για το καλό του γάμου τους. Πίστευαν πως η γονιμοποιός δύναμη που κρύβουν τα φυτά αυτά, θα μεταφέρονταν και στις ίδιες και η μια χτυπούσε την άλλη με τα βάγια. Στη Θράκη, τα «βαγιοχτυπήματα» την Κυριακή των Βαΐων αναβιώνουν έως τις ημέρες μας. Οι γυναίκες χτυπούν με βάγια τις έγκυες, ώστε να είναι ανώδυνος για αυτές ο τοκετός. Τα «βαγιοχτυπήματα», σιγά σιγά άρχισαν να γίνονται και από τις άλλες γυναίκες και τα παιδιά τις μιμούνταν και όπως χτυπιόνταν μεταξύ τους εύχονταν: «Και του χρόνου, να μη σε πιάν’ η μύγα».

Παλαιότερα, επίσης, σε πολλά χωριά της Θράκης τα κορίτσια έκαναν στεφάνια από τα βάγια που τους έδινε ο παπάς στην εκκλησία και τα έριχναν στο ρέμα. Η κάτοχος του στεφανιού που θα έφτανε πρώτο στη ρεματιά, φιλοξενούσε τις υπόλοιπες στο σπίτι της, όπου διασκέδαζαν χορεύοντας και τραγουδώντας.


Στο νησί της Λέσβου, τα παιδιά, μετά την εκκλησία, στόλιζαν ένα δεμάτι από κλαδιά δάφνης με κόκκινα ή πράσινα πανάκια από καινούριο φουστάνι, κρεμούσαν κι ένα κουδούνι και καθώς πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι, ψάλλοντας και λέγοντας εξορκισμούς για τους ψύλλους και τα ποντίκια, έδιναν και ένα κλαράκι δάφνης στη νοικοκυρά. Στο τέλος ζητούσαν και το χάρισμά τους: «Χρόνια πολλά, εν ονόματι Κυρίου, δω μ’ τ’ αυγό να φύγω.»

Στην Ανατολική Ρωμυλία, τα κορίτσια έφτιαχναν με τα βάγια στεφάνια, τους έδεναν μια κόκκινη κλωστή και τραγουδώντας όλες μαζί πήγαιναν και τα πέταγαν στο ρέμα κι όπως έπαιρνε τα στεφάνια το νερό, όποιας πήγαινε μπροστά εκείνη θα γινόταν «συντέκνισσα». Πρώτη στο γυρισμό, πρώτη στο χορό και στο δικό της σπίτι η μάνα της θα έφτιαχνε τα φασόλια και θα τις φίλευε όλες, μαζί με ελιές.

Στην Τήνο, την Κυριακή των Βαΐων, τα παιδιά τριγύριζαν στους δρόμους κρατώντας μαζί με το στεφάνι τους την «αργινάρα», μια ξύλινη ή και σιδερένια ροκάνα που τη στριφογύριζαν με δύναμη. Μέσα σε εκκωφαντικό θόρυβο κατέληγαν στη θάλασσα, όπου πετούσαν στο στεφάνι στο νερό.

Το έθιμο της περιφοράς των κλαδιών θυμίζει την «ειρεσιώνη», το στολισμένο κλαδί με καρπούς, που στις γιορτές της άνοιξης περιέφεραν στους δρόμους τα παιδιά, στην αρχαιότητα. Τα βάγια τα έπλεκαν σε πάρα πολλά σχέδια: φεγγάρια, πλοία, γαϊδουράκια, το πιο συνηθισμένο, όμως, ήταν ο σταυρός. 

Σε μερικά μέρη τους έδιναν το σχήμα του ψαριού. Το ψάρι είχαν σαν σημάδι αναγνώρισης οι πρώτοι χριστιανοί. Η λέξη «ΙΧΘΥΣ», εξάλλου, προέρχεται από τα αρχικά Ιησούς Χριστός Θεού Υιός Σωτήρ. Αν και είναι ακόμα σαρακοστή, η εκκλησία την Κυριακή των Βαΐων επιτρέπει το ψάρι. Έτσι, και το τραγούδι των παιδιών, λέει: «Βάγια, βάγια των βαγιών, τρώνε ψάρι και κολιό κι ως την άλλη Κυριακή με το κόκκινο αυγό!»

Στην Ίμβρο δεν γίνεται να υπάρξει Κυριακή των Βαΐων χωρίς τις «κούνιες». Σε κάθε γειτονιά όπου υπάρχει μεγάλο δέντρο, στήνεται μια αυτοσχέδια κούνια σε ένα γερό κλαδί, στην οποία κάθονται με τη σειρά αγόρια και κορίτσια. Τα κορίτσια ανεβαίνουν πρώτα, ενώ τα αγόρια εκτελούν χρέη... καβαλιέρου.

Στη Σκόπελο, οι πεθερές που είχαν αρραβωνιάσει τον γιο τους, έπαιρναν ένα βάγιο από την εκκλησία, το χρύσωναν και το έδεναν φιόγκο με μια άσπρη κορδέλα. Ύστερα κρεμούσαν ένα φλουρί, έγραφαν πάνω το όνομα της αρραβωνιασμένης κοπέλας και το έδιναν στον παπά για να της το δώσει.

Τέλος, μέχρι και σήμερα, την ημέρα αυτή στο νησί των Φαιάκων, την Κέρκυρα, τελείται λιτανεία του Αγίου Σπυρίδωνα, σε ανάμνηση της απαλλαγής του νησιού από την πανώλη (θανατικό), από την οποία κινδύνευσε ο πληθυσμός του νησιού.

11 σχόλια:

  1. ΩΡΑΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΥΡΙΕ


    ΑΙΜΙΛΙΑ ΑΓΓΕΛΟΒΑ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ΩΡΑΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΚΥΡΙΕ!!!



    ΝΤΕΝΙΣΑ ΜΙΡΟΝ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ωραία ανάρτηση!!!
    Καλή Ανάσταση!!!
    Καλό Πάσχα!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ ΚΥΡΙΕ ΚΑΙ ΩΡΑΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ!!!!!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Χρόνια πολλά για την Κυριακή των Βαϊων!!!!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Και του χρόνου, Αντώνη!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Η ζωογόνος δύναμη της φύσης να χαρίζει σ' εσένα και την οικογένειά σου ικμάδα και χαρά!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Καλές γιορτές και καλό Πάσχα σας εύχομαι!!!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Κωνσταντινα ΗλιοπουλουΚυριακή, 13 Απριλίου, 2014

    Καλά να περνάτε Αντώνη!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. ΚΑΛΗ ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΠΑΣΧΑ!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/AntonisKrasakisPaidikaXamogela

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. ΚΑΛΗ Μ. ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΑΝΤΩΝΗ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΚΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ!!!!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Σας ευχαριστώ όλους/ες! Εύχομαι Καλή Μεγάλη Εβδομαδα με ουσιαστική ομορφιά ψυχής, φώτιση και δύναμη σε σας και τις οικογένειές σας! Να περάσετε ένα υπέροχο Πάσχα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό για τους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, για να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!