Δευτέρα, 18 Μαρτίου 2013

ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΗΣ ΚΥΡΑ-ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

Μεγάλη Σαρακοστή είναι η χριστιανική περίοδος νηστείας που προηγείται του Πάσχα. Λέγεται «Μεγάλη» για να ξεχωρίζει από εκείνη που προηγείται των Χριστουγέννων, η οποία χαρακτηρίζεται «Μικρή», επειδή είναι πιο ελαφριά. Ονομάζεται Σαρακοστή, επειδή γίνεται σε ανάμνηση της σαρανταήμερης νηστείας του Χριστού στην έρημο. Αρχικά, η διάρκειά της ήταν έξι εβδομάδες, ενώ αργότερα προστέθηκε και μια έβδομη. Έτσι, η Μεγάλη Σαρακοστή ξεκινά την Καθαρή Δευτέρα και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο. 


Το έθιμο της κυρα-Σαρακοστής είναι πολύ παλιό και τείνει στις μέρες μας να εκλείψει. Συναντάται -με διάφορες παραλλαγές- σε αρκετά μέρη της πατρίδας μας. Χρησίμευε για τον υπολογισμό των επτά εβδομάδων της Μεγάλης Σαρακοστής, καθώς τότε δεν υπήρχαν ημερολόγια. Στις περισσότερες περιοχές έφτιαχναν μια χάρτινη ζωγραφιά (ημερολόγιο) που απεικόνιζε την κυρα-Σαρακοστή ως μια γυναίκα που έμοιαζε με καλόγρια, με επτά πόδια (όσες και οι εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής), με σταυρωμένα χέρια (γιατί προσεύχονταν), χωρίς στόμα (γιατί νήστευε) κι έναν σταυρό (γιατί πήγαινε στην εκκλησία).  

Στο τέλος κάθε εβδομάδας, αρχίζοντας από το Σάββατο μετά την Καθαρή Δευτέρα, της έκοβαν ένα πόδι και συνέχιζαν, κόβοντας το τελευταίο το Μεγάλο Σάββατο. Αυτό το πόδι το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι (περιοχή της Χίου), το οποίο τοποθετούσαν μαζί με άλλα. Όποιος το έβρισκε, θεωρούνταν τυχερός και γουρλής. Σε κάποιες περιοχές, το έβδομο πόδι το τοποθετούσαν μέσα στο ψωμί της Ανάστασης.

Σε άλλες περιοχές της Ελλάδας την κυρα-Σαρακοστή την έφτιαχναν από ζυμάρι με απλά υλικά και, κυρίως, με πολύ αλάτι για να μη χαλάσει. Άλλωστε, δεν την έτρωγαν, αφού τη χρησιμοποιούσαν ως ημερολόγιο. Αλλού πάλι, την έφτιαχναν από πανί και τη γέμιζαν με πούπουλα.

Στον Πόντο η κυρα-Σαρακοστή ήταν μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι, που το κρεμούσαν απ το ταβάνι. Πάνω του είχαν καρφωμένα εφτά φτερά κότας και κάθε εβδομάδα αφαιρούσαν από ένα φτερό. Το έθιμο ονομάζονταν «Κουκουράς» και ήταν ο φόβος των παιδιών.

                                                                                            
Η ΚΥΡΑ-ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

Την κυρα-Σαρακοστή
που ναι έθιμο παλιό,
οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν
με αλεύρι και νερό.

Για στολίδι τής φορούσαν
στο κεφάλι έναν σταυρό,
μα το στόμα της ξεχνούσαν
γιατί νήστευε καιρό.

Και τις μέρες τις μετρούσαν
με τα πόδια της τα επτά,
κόβαν ένα τη βδομάδα
μέχρι να ρθει η Πασχαλιά.

9 σχόλια:

  1. Ομορφα σε πολλά μέρη της πατρίδας μας τα ήθη και τα έθιμα... της παραδοσής μας...αγαπημενοι μας φίλοι να έχετε μια όμορφη και καλή σαρακοστή...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τί όμορφα έθιμα ,δεν τα ήξερα,Καλή Σαρακοστή και με χαμόγελο πάντα στα παιδικά πρόσωπα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. θαυμάσια ανάρτηση.. και του χρόνου!! πάμε να κόψουμε το πρώτο πόδι.. βιάζομαι για το Πάσχα!
    καλή Σαρακοστή, φίλοι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. ....Πανέμορφο, ως πάντα! Ένα ακόμη (καθυστερημένο!!!) ΕΥΓΕ!
    Πάντα με την αγάπη μου,
    Υιώτα
    Αστοριανή, ΝΥ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Καλή Σαρακοστή σε όλους!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΑΝΤΩΝΗ!!!

    Εστάλη στο facebook
    https://www.facebook.com/PaidikaXamogelaAntonisKrasakis

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Μπέττυ ΑποσπόρηΤρίτη, 28 Φεβρουαρίου, 2017

    Υπέροχη ανάρτηση!
    Καλή σαρακοστή!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ένα ακόμα όμορφο έθιμο της πατρίδας μας, που αξίζει να το μάθουν οι μικροί, αλλά και να το θυμηθούν οι μεγάλοι. Η κυρα-Σαρακοστή ήταν ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο, που βοηθούσε τους πιστούς να διατηρήσουν τη νηστεία τους, υπολογίζοντας σωστά τη χρονική περίοδο μέχρι το Πάσχα.

    Σας ευχαριστώ πολύ, αγαπημένες φίλες και φίλοι του ιστολογίου, για την επίσκεψη και τις όμορφες ευχές σας! Καλή Σαρακοστή, με υγεία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Καλώς ήρθατε στα «ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ»! Το ιστολόγιο ενημερώνεται με πολλή αγάπη και σεβασμό στους μικρούς μας φίλους. Κάθε σελίδα του συμπληρώνεται με μεράκι, όπως ένα παιδικό βιβλίο, φροντίζοντας ώστε να είναι καλαίσθητο κι ευχάριστο στα μάτια τους. Σας ευχαριστούμε που ομορφαίνετε την παρέα μας και μας δείχνετε την αγάπη σας με τα ευγενικά και ενθαρρυντικά σας σχόλια!